DIAGNOZA ADHD
Charakterystyka ADHD
ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi (attention-deficit hyperactivity disorder), jest zaburzeniem neurorozwojowym. Oznacza to, że jego podłoże związane jest z funkcjonowaniem ośrodkowego układu nerwowego, a pierwsze objawy pojawiają się już we wczesnym okresie życia i wpływają na dalszy rozwój oraz sposób funkcjonowania osoby. Zgodnie z kryteriami diagnostycznymi, rozpoznanie ADHD możliwe jest wyłącznie wtedy, gdy część objawów występowała przed 12. rokiem życia, nawet jeśli w dorosłości przybierają one inną, często mniej oczywistą formę.
Obraz ADHD obejmuje trzy główne obszary trudności: zaburzenia koncentracji uwagi, nadmierną aktywność oraz impulsywność. Trudności z uwagą mogą przejawiać się problemami z utrzymaniem skupienia, organizacją działań, planowaniem czy pamiętaniem o codziennych obowiązkach. Nadmierna ruchliwość i impulsywność mogą natomiast objawiać się wewnętrznym niepokojem, potrzebą ciągłej aktywności, nadmierną gadatliwością, trudnością z hamowaniem reakcji czy czekaniem na swoją kolej. Nasilenie i sposób manifestowania się objawów mogą różnić się w zależności od wieku, sytuacji życiowej oraz indywidualnych cech osoby.
Na podstawie dominujących trudności wyróżnia się trzy postacie ADHD: z przewagą zaburzeń koncentracji uwagi, z przewagą nadruchliwości i impulsywności oraz postać mieszaną. U osób dorosłych ADHD często nie jest już kojarzone z wyraźną nadruchliwością, lecz z przewlekłym poczuciem napięcia, trudnościami w organizacji codziennego funkcjonowania, regulacji emocji oraz utrzymaniu stabilności w życiu zawodowym i relacjach. Z tego względu rzetelna, pogłębiona diagnoza stanowi kluczowy element dalszego wsparcia i leczenia.
Diagnoza ADHD u osób dorosłych
ADHD u dorosłych często przybiera inną formę niż w dzieciństwie. Rzadziej widać wyraźną nadruchliwość, a trudności koncentrują się na uwadze, organizacji, planowaniu i doprowadzaniu zadań do końca. Towarzyszyć im może wewnętrzne napięcie, impulsywność, niska tolerancja na frustrację oraz poczucie chaosu w codziennym funkcjonowaniu. Objawy te mogą utrudniać życie zawodowe, relacje i samodzielne radzenie sobie z codziennymi obowiązkami.
Ponieważ ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, diagnoza w dorosłości wymaga potwierdzenia, że część objawów pojawiła się już w dzieciństwie. Proces diagnostyczny powinien być wieloetapowy: obejmuje wywiad kliniczny, ustrukturyzowane narzędzia diagnostyczne, ocenę funkcjonowania poznawczego oraz różnicowanie z innymi zaburzeniami.
W procesie diagnozy ADHD u dorosłych konieczne jest uwzględnienie innych zaburzeń i stanów, które mogą dawać podobne objawy albo z nimi współwystępować. Należy brać pod uwagę zarówno zaburzenia psychiczne (np. lękowe, depresyjne, afektywne, osobowościowe), jak i medyczne przyczyny trudności z uwagą czy impulsywnością, takie jak problemy hormonalne, neurologiczne czy skutki nadużywania substancji psychoaktywnych. Rzetelna diagnoza zawsze obejmuje analizę historii pacjenta i kontekstu jego trudności, aby trafnie odróżnić ADHD od innych możliwych źródeł objawów.
Celem diagnozy jest nie tylko rozpoznanie ADHD, ale przede wszystkim zrozumienie indywidualnego profilu trudności, co pozwala na dopasowanie skutecznego wsparcia, psychoterapii i ewentualnego leczenia farmakologicznego, poprawiając komfort życia i codzienne funkcjonowanie.
Sprawdź, czy możesz mieć ADHD
Jeśli podejrzewasz u siebie ADHD, możesz wypełnić krótki kwestionariusz przesiewowy dla dorosłych. To szybki sposób, by wstępnie ocenić, czy warto udać się na pełną diagnozę. Test nie zastępuje wizyty u specjalisty, ale daje pierwszą wskazówkę i pozwala przygotować się do spotkania diagnostycznego.
WYPEŁNIJ TEST PRZESIEWOWY =>
PROCES DIAGNOSTYCZNY W PSYCHE PLUS
Przebieg diagnozy - krok po kroku
W naszym ośrodku diagnoza ADHD u dorosłych przebiega według sprawdzonego, wieloetapowego schematu, który pozwala dokładnie zrozumieć indywidualny profil funkcjonowania pacjenta.
- Konsultacja diagnostyczna – pierwszy krok, który obejmuje krótkie testy przesiewowe oraz wywiad ogólny. Na tej konsultacji wspólnie ustalamy, czy dalsza diagnostyka ADHD jest wskazana, czy może potrzebne jest zbadanie innych obszarów funkcjonowania, takich jak ASD lub współwystępujące trudności. Pierwsza konsultacja trwa około 50 min.
- Ocena neuropsychologiczna – badanie funkcji poznawczych, takich jak uwaga, pamięć czy funkcje wykonawcze, które trwa około 1,5 godziny.
- Ustrukturyzowany wywiad w kierunku ADHD – dokładne, pogłębione spotkanie diagnostyczne, pozwalające zebrać szczegółowe informacje o historii objawów i obecnych trudnościach, trwa około 1 godziny.
- Uzyskanie perspektywy bliskiej osoby badanej/badanego – krótka rozmowa albo prośba o wypełnienie kwestionariusza przez bliską osobę z przeszłości (rodzica, opiekuna) bądź obecnie, trwa około 30 min
- Omówienie wyników i przekazanie diagnozy – podsumowanie wszystkich etapów diagnostyki, przedstawienie wniosków, omówienie opinii psychologicznej i przekazanie raportu pisemnego, trwa około 30 min
- Konsultacja psychiatryczna (opcjonalnie) – w przypadku potwierdzenia diagnozy ADHD pacjent może spotkać się z naszym lekarzem w celu omówienia dalszego postępowania, w tym możliwości farmakoterapii. Konsultacja psychiatryczna trwa około 50 min
Pomiędzy spotkaniami osoba badana będzie proszona o samodzielne wypełnienie ustrukturyzowanych kwestionariuszy oraz zadań diagnostycznych. Wyniki tych narzędzi są następnie szczegółowo analizowane przez diagnostę i stanowią istotne uzupełnienie obrazu klinicznego. Pozwala to na głębsze zrozumienie mechanizmów trudności, a nie jedynie ocenę nasilenia objawów deklarowanych przez klienta.
Po zakończeniu diagnozy pacjent ma możliwość kontynuowania wsparcia w naszym ośrodku – zarówno w formie psychoterapii, jak i leczenia psychiatrycznego, co pozwala na kompleksowe i spójne podejście do trudności związanych z ADHD.
Diagnoza zgodna z obowiązującymi standardami
Proces diagnostyczny ADHD realizowany w naszym ośrodku jest zgodny z aktualnymi polskimi rekomendacjami dotyczącymi diagnostyki i postępowania terapeutycznego u osób dorosłych z ADHD. Opieramy się na wytycznych Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz koalicji organizacji działających na rzecz osób z ADHD, które podkreślają konieczność wieloetapowej, pogłębionej oceny klinicznej.
Szczegółowe rekomendacje można znaleźć w artykule:
„Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD (2024)”
Koszty diagnozy
Proces diagnostyczny w Psyche Plus rozpoczyna się od pierwszej konsultacji diagnostycznej (50 min.), która kosztuje 250 zł. To podczas tego spotkania ustalamy, jaki będzie dalszy przebieg diagnozy – czy pacjent powinien przejść pełny proces diagnozy ADHD, czy konieczne jest zbadanie innych obszarów (np. ASD).
Pakiet diagnozy ADHD obejmuje ocenę neuropsychologiczną (ok. 1,5 godziny), ustrukturyzowany wywiad (ok. 1 godziny) oraz spotkanie podsumowujące z omówieniem wyników i przekazaniem opinii psychologicznej (ok. 30 min.). Koszt takiego pakietu wynosi 1500 zł. Ze względu na częste współwystępowanie ASD wraz z ADHD, może pojawić się jednak potrzeba uzupełniającej diagnozy ASD. Oznacza to dodatkowy koszt 500 zł.
W przypadku potwierdzenia diagnozy istnieje możliwość dodatkowej konsultacji z naszym lekarzem psychiatrą (ok. 50 min.) w celu omówienia dalszego postępowania i ewentualnego leczenia farmakologicznego, która kosztuje 300 zł.
Podsumowując, całkowity koszt diagnostyki ADHD z konsultacją psychiatryczną wynosi 2050 zł, a bez niej 1750 zł. Zaznaczamy jednak, że ostateczny czas trwania i koszt procesu diagnostycznego mogą ulec zmianie w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta i rodzaju zastosowanych narzędzi diagnostycznych.
Dlaczego diagnoza ADHD nie powinna opierać się wyłącznie na wywiadzie?
Wiele osób poszukujących diagnozy ADHD zastanawia się, czy wystarczającą podstawą rozpoznania jest ustrukturyzowany wywiad, taki jak DIVA-5. Choć wywiad kliniczny stanowi kluczowy element procesu diagnostycznego, sam w sobie nie pozwala na pełną i rzetelną ocenę funkcjonowania osoby badanej.
ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, które wpływa na sposób działania określonych funkcji poznawczych, takich jak uwaga, pamięć robocza, funkcje wykonawcze, hamowanie impulsów, czy planowanie i organizacja. Z tego względu diagnoza oparta wyłącznie na deklaracjach i opisie subiektywnie doświadczanych trudności może nie oddawać pełnego obrazu klinicznego. Zwłaszcza że objawy ADHD mogą się zmieniać w czasie, być maskowane przez wypracowane strategie kompensacyjne lub nakładać się na inne trudności psychiczne.
Uzupełnieniem wywiadu klinicznego jest badanie funkcji poznawczych, które pozwala na bardziej obiektywną ocenę sposobu przetwarzania informacji, koncentracji uwagi, kontroli impulsów oraz planowania i organizacji działań. Wyniki testów neuropsychologicznych dostarczają danych, które pomagają lepiej zrozumieć mechanizmy stojące za zgłaszanymi trudnościami, a także ocenić, czy obserwowane problemy rzeczywiście wpisują się w obraz ADHD, czy też mogą mieć inne podłoże, takie jak zaburzenia lękowe, depresyjne, przewlekły stres lub zmęczenie. Dzięki temu możliwe jest nie tylko potwierdzenie lub wykluczenie ADHD, ale również określenie indywidualnego profilu funkcjonowania danej osoby, obejmującego zarówno obszary trudności, jak i zasoby.
Zastosowanie wieloetapowego procesu diagnostycznego, który łączy wywiad kliniczny z oceną funkcjonowania poznawczego oraz analizą kontekstu życiowego pacjenta, zwiększa trafność i rzetelność diagnozy. Takie podejście pozwala na formułowanie wniosków o realnej wartości klinicznej oraz stanowi solidną podstawę do planowania dalszego, adekwatnego wsparcia.
Dowiedz się więcej o ADHD
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, czym jest ADHD, jakie objawy mogą pojawiać się w dzieciństwie i dorosłości oraz jak wygląda codzienne funkcjonowanie osób z tym zaburzeniem, zapraszamy do lektury naszych artykułów na blogu. Znajdziesz tam praktyczne informacje, wskazówki oraz porady, które mogą pomóc w rozpoznaniu i wsparciu osób z ADHD.
Rzetelna diagnoza ADHD to proces, który wymaga czasu, doświadczenia i zastosowania odpowiednich narzędzi. Naszym celem jest nie tylko postawienie rozpoznania, ale przede wszystkim zrozumienie indywidualnego sposobu funkcjonowania każdej osoby zgłaszającej się do naszego ośrodka.
Zapraszamy do zapoznania się z wolnymi terminami w systemie rejestracji internetowej poniżej bądź telefonicznie pod nr: tel. 22 699 02 02 / kom. 570 355 355.
